Agriculture News : उन्हाळी हंगामात भुईमूग आणि बाजरी ही दोन्ही पिके शेतकऱ्यांसाठी फायदेशीर ठरतात. फेब्रुवारीच्या पहिल्या आठवड्यापर्यंत पेरणी पूर्ण झाल्यानंतर पिके वाढीच्या अवस्थेत प्रवेश करतात. या टप्प्यावर योग्य आंतरमशागत आणि तण नियंत्रण केल्यास उत्पादनात लक्षणीय वाढ होते. सुरुवातीचे ३० ते ४० दिवस पिकांच्या दृष्टीने अत्यंत महत्त्वाचे असतात. चला तर मग, दोन्ही पिकांसाठी सविस्तर व्यवस्थापन जाणून घेऊया.
भुईमूग पिकातील तण व्यवस्थापन
भुईमूग हे जमिनीखाली शेंगा धारण करणारे पीक असल्याने सुरुवातीला तणांचा प्रादुर्भाव रोखणे अत्यावश्यक आहे. तणांमुळे अन्नद्रव्ये, पाणी आणि सूर्यप्रकाशासाठी स्पर्धा वाढते व उत्पादन घटते.
पेरणीनंतर त्वरित उपाय
- पेरणीनंतर लगेच पेंडीमेथालिन १.०० किलो क्रियाशील घटक प्रति हेक्टरी १० लिटर पाण्यात मिसळून ओलीवर फवारणी करावी.
- यामुळे सुरुवातीच्या अवस्थेत तण उगवण रोखता येते.
२०–२५ दिवसांनी नियंत्रण
- तणांची वाढ दिसून आल्यास परसूट किंवा टरगा सुपर १५ मिली व्यापारी उत्पादन प्रति हेक्टरी १० लिटर पाण्यात मिसळून फवारणी करावी.
- ही फवारणी तणांचे प्रभावी नियंत्रण करते.
यांत्रिक व हातमजुरी उपाय
- पेरणीनंतर ४० दिवसांपर्यंत पीक तणविरहित ठेवणे आवश्यक आहे.
- वेळोवेळी कोळपणी व खुरपणी करावी.
- ओळीत जागा रिकामी राहिल्यास त्वरित बी टाकून नांगे भरावेत.
योग्य तण व्यवस्थापनामुळे भुईमूग पिकाची वाढ जोमदार होते आणि शेंगांची संख्या वाढते.
बाजरी पिकातील आंतरमशागत व तण नियंत्रण
बाजरी हे कोरडवाहू भागातील महत्त्वाचे पीक आहे. सुरुवातीच्या ३० दिवसांत तणांचा प्रादुर्भाव जास्त असल्यास उत्पादनावर मोठा परिणाम होतो.
सुरुवातीचे ३० दिवस महत्त्वाचे
- या कालावधीत तण व पिकामध्ये हवा, पाणी, अन्नद्रव्ये आणि सूर्यप्रकाशासाठी तीव्र स्पर्धा होते.
- त्यामुळे शेत तणमुक्त ठेवणे गरजेचे आहे.
कोळपणी व खुरपणी
- किमान दोन वेळा कोळपणी करावी.
- गरजेनुसार दोन वेळा खुरपणी करावी.
- यामुळे जमिनीची भुसभुशीतता टिकते व मुळांची वाढ सुधारते.
- रासायनिक तण नियंत्रण (मजूरटंचाई असल्यास)
- पेरणीनंतर पण पीक उगवणीपूर्वी अॅट्राझिन (५० डब्ल्यूपी) ४०० ग्रॅम प्रति एकरी
- २०० लिटर पाण्यात मिसळून जमिनीवर सम प्रमाणात फवारणी करावी.
- यामुळे सुरुवातीचे तण प्रभावीपणे नियंत्रित होतात.
अतिरिक्त महत्त्वाच्या सूचना
- फवारणी करताना हवामान कोरडे व शांत असावे.
- औषधाचे प्रमाण अचूक पाळावे.
- तणनियंत्रणासोबत वेळेवर पाणी व्यवस्थापन आणि खत व्यवस्थापन केल्यास उत्पादनात वाढ होते.
- स्थानिक कृषी तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे नेहमीच फायदेशीर ठरते.
योग्य वेळी आंतरमशागत आणि तण नियंत्रण केल्यास उन्हाळी भुईमूग व बाजरी पिकातून अधिक उत्पादन आणि चांगला नफा मिळू शकतो. शास्त्रशुद्ध पद्धतीने शेती केल्यास कमी खर्चात जास्त उत्पन्न मिळवणे शक्य आहे.
शेतकऱ्यांनी सुरुवातीचे ३०–४० दिवस विशेष लक्ष देऊन पिकांची निगा राखल्यास हंगाम नक्कीच यशस्वी ठरेल. https://wegwanmaharashtra.in/